ميرزا حسن حسينى فسايى
968
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
جهان بر ابلقى توسن سوار است * لگد خوردن خرد را در شمار است فلك چون شير جنگى تند و تيز است * ز راهش عقل را جاى گريز است و خلف الصدق ميرزا على محمد خان قوام الملك است : ناظم امور عباد ، كافل مهام بلاد ، نادرهء دهور ، كافى امور جمهور ، جناب جلالت مآب محمد رضا خان قوام الملك . در سال 1268 در شيراز متولد شده ، در مبادى حال ، در مكتبخانه ادبيه نشسته ، آداب و رسوم رسميه را بياموخت ، پس مشغول تحصيل مقدمات علميه گشته ، گوى سبقت را از همگنان ربود « 1 » و در سال 88 [ 12 ] به منصب و لقب جليل كلانترى و بيگلربيگى مملكت فارس ، سرافراز و برقرار گرديد و در سال 93 [ 12 ] به حكومت و ضابطى حومهء شيراز و ارسنجان و كوار ، مأمور شد و در سال 1301 به لقب جليل قوام الملكى و منصب امير تومانى قرين افتخار آمده ، ايالت خطه لار و محال سبعه و نواحى داراب و ايلات خمسه اينالو و باصرى و بهارلو و عرب و نفر را ضميمه ولايات سابقه نمود و آن جناب را دو نفر پسر است : اول آنهاست : صاعد ذروهء مناقب و عارج رتبه مناصب حبيب اللّه خان بيگلربيگى كلانتر مملكت فارس . در سال 1286 در شيراز متولد گشته ، بعد از سن صباوت تحصيل كمالات لايقهء بزرگزادگان را نموده ، در سال 1301 به منصب و لقب جليل كلانترى و بيگلربيگى سرافراز گرديده ، از عهدهء لوازم و انتظامش به احسن وجوه برآمد . و ولد الصدق ديگر جناب قوام الملك است : سلاله انجاب ميرزا محمد على خان مشهور به بيوك خان در سال 1290 و اند ، در شيراز متولد شده ، در مكتبخانه عزت ، در كنف تربيت والد ماجد خود ، مشغول تحصيل كمالات لايقه است و در 1301 به منصب سرتيپى سواره عرب و بهارلوى فارس سرافراز گشته و برقرار است . پسر پنجم حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله است : جامع مرتبهء عزت و كامگارى ، حاوى رتبه سعادت و نامدارى ، مقرب خاقان فتح اللّه خان ، در سال 1213 در دار الخلافه طهران متولد گشته ، در سال 1226 به منصب سركردگى تفنگچيان شيرازى سرافراز گرديد و در سال 42 [ 12 ] كه از شيراز به نيت زيارت عتبات عاليات حركت نمود ، در ميانه بلده بهبهان و شهر شوشتر وفات يافته ، به رحمت ايزدى پيوست و از او دو نفر پسر باقى بماند : اول آنهاست : جناب مستطاب اكمل متورعين و اورع متشرعين ، جامع فضايل ، حاوى خصائل ، قدوهء اخيار ، زبدهء ابرار ، فريد زمان حاجى ميرزا عبد اللّه خان . در سال 1230 در شيراز متولد شده ، در اوائل حال بعد از تحصيل مراتب خط و ربط ، چند سالى سركردهء تفنگچيان شيرازى بوده ، پس به طيب خاطر ، استعفا نموده ، طبعش تقاضاى تحمل امورات ديوانى را نكرد و از مداخل و منافع املاك موروثه و مكتسبهء خود ، سرمايهء تحصيل نموده ، معيشت و زندگانى را به وسعت و فراخى گذرانيده ، آنچه زايد آيد ، در سفرهاى پىدرپى در اماكن مشرفه عتبات عاليات و مشهد مقدس صرف نمايد و دو مرتبه حج بيت اللّه و التثام عتبه عليه حضرت ختمى مآب و ائمه بقيع صلوات اللّه عليهم را نموده و در زمان جوانى تاكنون كه سنين عمرش از هفتاد گذشته است :
--> ( 1 ) . او از شاگردان حكيم ميرزا عباس دارايى بود كه همچون فرصت الدوله و ميرزا صادق شيرازى از محضر آن استاد بزرگ استفاده كردهاند . ( دانشمندان و سخنسرايان فارس ج 2 ، ص 308 ) .